Alles over gluten: glutensensitiviteit, glutenintolerantie en coeliakie

De meeste informatie over coeliakie die online te vinden is (bijvoorbeeld op de site van de Nederlandse coeliakie vereniging), of die je van je (MDL) arts te horen krijgt, is altijd ongeveer hetzelfde: er zijn maar enkele testen die algemeen aanvaard worden als geldend, en er is maar één behandeling: levenslang glutenvrij eten. Vaak wordt er niet verder gekeken dan naar de beschadigde darmvlokken, maar bij coeliakie patiënten speelt er vaak meer dan alleen de darmvlokken die beschadigd zijn:

  • Is bijvoorbeeld de darmflora in orde (denk aan SIBO, Candida overgroei of dysbiose)?
  • Wat wordt er gedaan om de doorlaatbare darm te helen?  
  • Is de spijsvertering optimaal?
  • Maak je genoeg spijsverteringsenzymen aan zodat de opname van voedingsstoffen optimaal is?  
  • Spelen er nog andere voedingsintoleranties?
  • Heb je baat bij bepaalde supplementen die je herstel kunnen ondersteunen?
  • Maak je genoeg maagzuur aan?
  • Hoe is je levensstijl in het algemeen? Krijg je genoeg slaap, ontspan je genoeg, krijg je genoeg zonlicht, beweeg je voldoende en hou je stress buiten de deur? 

Het is allemaal essentieel voor een optimale genezing van de darmen en de algehele gezondheid, maar helaas wordt er in het reguliere circuit vaak niet naar gekeken.

Of een biopsie van de dunne darm, of de standaard bloedtest alles-zeggend is? Of al dat bewerkt glutenvrij voedsel echt goed voor je is? Helpt een standaard glutenvrij dieet je echt helemaal herstellen en klachtenvrij te worden? Moeten we allemaal maar aan de vezels en volkoren granen? Ik heb daar een beetje mijn twijfels over. Niet dat ik de Nederlandse coeliakie vereniging of de (MDL) artsen wil ondermijnen, want veel informatie die ze verstrekken is zeker heel nuttig en belangrijk, maar ik geloof  (en heb het ook zelf ervaren) dat er meer bij komt kijken om echt weer beter te worden.

Hier heb ik informatie verzameld over coeliakie, die wat meer aansluit bij waar mijn blog voor staat: focussen op het totale herstel van je darmen en je lichaam: een wat meer holistische kijk op de ziekte coeliakie, en de behandeling ervan (gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten).

Wat is coeliakie?

Coeliakie is een auto – immuunziekte die de dunne darm aantast. Bij het eten van gluten vindt er een ontstekingsreactie plaats in de dunne darm (vandaar dat de ziekte in spreektaal ook een gluten-intolerantie wordt genoemd), met als uiteindelijke resultaat dat de darmvlokken (villi) beschadigd raken. De darmvlokken zijn verantwoordelijk voor het opnemen van nutriënten uit voeding, wanneer deze aangetast zijn, wordt dat steeds moeilijker en kan de coeliakiepatiënt allerlei tekorten oplopen (met alle gevolgen van dien). Ook heeft een coeliakiepatiënt een verhoogde kans om andere auto-immuunziektes te ontwikkelen.

Glutensensitiviteit of een intolerantie die niet auto-immuun van aard is

Naast coeliakie bestaan er ook andere aandoeningen die gerelateerd zijn aan het niet (goed) kunnen verdragen van gluten. De onderliggende oorzaken kunnen uiteenlopend zijn (genetisch aanleg, ongezonde leefstijl, andere darm aandoeningen of aanwezige auto-immuunziektes). Het grote verschil met coeliakie is dat de reactie niet auto-immuun van aard is (de viili wordt niet door het eigen lichaam aangevallen en beschadigd), toch kunnen granen en de gluteneiwitten de darmwand irriteren en doen laten ontsteken met als gevolg ontzettend veel klachten (waarvan er enkele zich niet beperken tot het spijsverteringsstelsel). Mensen met glutensensitiviteit hoeven hoeven niet persé ziek te worden van een enkele kruimel of kruisreacties (zoals dat wel bij coeliakie patiënten het geval is) maar zijn zeker wel gebaat bij glutenvrij eten.

Wat zijn gluten?

Gluten zijn eiwitten die voor komen in de granen tarwe (ook de oertarwe einkorn en emmertarwe), spelt, kamut, rogge en gerst. Ze worden onderverdeeld in twee groepen: gliadines en glutenines. Gluten zorgen voor samenhang en elasticiteit in deeg en baksels. Het zorgt ervoor dat brood of cake goed rijst en niet uit elkaar valt. Vanwege o.a. die eigenschappen wordt het in de voedingsindustrie aan veel bewerkte voedingsmiddelen toegevoegd.

Wat zijn de symptomen?

Coeliakie kan zich heel uitlopend manifesteren. De één heeft acute diarree, is ernstig ondervoed en valt erg veel af. De ander heeft nauwelijks buikklachten maar ervaart vooral extreme vermoeidheid. Vaak zijn de klachten heel vaag en daardoor is het lastig om coeliakie te diagnosticeren. Er worden zo’n 300 uiteenlopende symptomen en gerelateerde condities aan coeliakie toe geschreven.

Testen op coeliakie

Bloedtest

Een eerste stap in het reguliere circuit, om coeliakie vast te stellen, is via een standaard bloedtest, waar naar anti – lichamen wordt gekeken, waaronder de anti – t – transglutaminase. Er zijn echter wel een aantal problemen met de test: Bij een heel aantal coeliakiepatiënten komt er niks uit zo’n bloedtest, waardoor een (huis)arts kan concluderen dat er niks aan de hand is. Echter, de waardes in het bloed zijn vaak pas hoog genoeg wanneer de darmvlokken (villi) haast bijna helemaal zijn afgevlakt. Zijn de darmen nog niet zodanig aangetast, dan kan het zijn dat er niks uit de bloedtest komt, waardoor er dus een risico bestaat dat je langer ongediagnosticeerd blijft doorlopen. Dit heeft ook dokter Michael Marsch, dè autoriteit op het gebied van coeliakie, bevestigd in een interview met dokter Tom ‘O Brien tijdens de Gluten Summit. De Marsch classificatie (gradaties van beschadigde darmvlokken) is naar hèm vernoemd! (zie volgende alinea over ‘biopsie’). Volgens hem is anti -t – transglutaminase in veel Marsch II en I gevallen (gedeeltelijke aantasting van de villi), niet in het bloed te meten. Ook zijn er coeliakiepatiënten bij wie er nooit wat uit de bloedtest zal komen (wegens een IgA deficiëntie) terwijl een biopsie wel duidelijk coeliakie aantoont. Zijn de waardes anti-t-transglutaminase hoog genoeg in de standaard bloedtest, dan kan je er bijna zeker van zijn dat er sprake is van coeliakie (maar dan zal de arts nog altijd officieel een biopsie willen uitvoeren om het te bevestigen).

Biopsie

De belangrijkste test die in het reguliere medische circuit gebruikt wordt om coeliakie vast te stellen is de darmbiopsie, waarbij kleine stukjes darmwand worden weggenomen voor onderzoek. Als blijkt dat er darmvlokken beschadigd en/of afgevlakt zijn, wordt de diagnose coeliakie vastgesteld. Er wordt gebruikt gemaakt van de Marsch classificatie om de ernstigheid van de schade te beoordelen:

  • Marsh 1: Geen schade aan het darmslijmvlies, maar wel een waarneembare afweerreactie/ ontsteking.
  • Marsh 2: Geen schade aan het darmslijmvlies, verhoogde aanmaak van nieuwe darmvlokken. Er is sprake van een duidelijke afweerreactie/ontsteking
  • Marsh 3 a: Gedeeltelijke afvlakking van de darmvlokken (darmvlokatrofie). Deze zijn stomp en verkort. Er worden nieuwe darmvlokken aangemaakt. Er is sprake van een duidelijke afweerreactie/ontsteking.
  • Marsh 3 b: Gedeeltelijke afvlakking van de darmvlokken, er zijn wel nog hier en daar darmvlokken waar te nemen. Er is nog sprake van aanmaak  van nieuwe darmvlokken. Er is sprake van een duidelijke afweerreactie/ontsteking
  • Marsh 3 c: De darmvlokken zijn afwezig of rudimentair aanwezig. Aanmaak nieuwe darmvlokken. Er is sprake van een forse afweerreactie/ ontsteking
  • Marsh 4: Totale afvlakking van de darmvlokken. Geen duidelijke afweer/ontstekingsreactie. Er worden geen nieuwe darmvlokken meer aangemaakt. 

Er zijn echter sommige experts die aan de betrouwbaarheid van de biopsie twijfelen en het eigenlijk zelfs onnodig vinden, zoals Dr. Stephen Wangen (zelf ook coeliakiepatiënt) en Dr. Tom ‘O Bryan. Volgens deze experts kunnen er potentiële fouten met de test gemaakt worden: als bijvoorbeeld niet de gehele dunne darm aangetast is, en net die stukjes weggenomen worden die nog niet aangetast zijn, kan de biopsie dus in een vals negatieve uitslag resulteren. Dit kan vooral het geval zijn bij niet vergevorderde coeliakie. Ook dokter Marsch zelf zegt dat artsen vaak de fout maken door de vroege stadia van coeliakie niet serieus te nemen en patiënten met Marsch I, of zelfs Marsch 0(!), weg te sturen zonder behandeling, terwijl er dus wel sprake is van latente (nog niet zichtbare)/niet ver gevorderde coeliakie en eigenlijk op een glutenvrij dieet zouden moeten worden gezet om ergere schade te voorkomen.

Ontlastingstest

Er zijn ook laboratoria, zoals MG-labs in Nederland, die de anti-t-transglutaminase en anti-gliadine antilichamen meten in de ontlasting. Hoewel het een echte en reguliere laboratoriumtest betreft, wordt die echter niet geaccepteerd in het reguliere medische circuit en wordt het eigenlijk vooral veel gebruikt in het alternatieve circuit of door ruimdenkende artsen ( 😉 ). Ondanks dat schijnt de ontlastingstest gevoeliger te zijn dan de reguliere bloedtest (dit heeft MGlabs mij bevestigd per mail).

Zoals ik al eerder schreef, is een bloedtest vaak pas positief als er al behoorlijke schade aan de dunne darm is. Aangezien de anti-transglutaminase antilichamen in de darm aangemaakt worden, kan het al in een ontlastingstest opgespoord worden nog vóórdat er genoeg antilichamen in de bloedtest zichtbaar worden. Deze test kan dus handig zijn bij het opsporen van coeliakie dat nog niet zo vergevorderd is. Het nadeel is echter dat een positieve ontlastingstest niet in het reguliere medische circuit erkend wordt en dat een arts altijd nog een bloedtest zal willen uitvoeren. Helaas komt het daardoor vaak voor, dat wanneer een patiënt met een positieve ontlastingstest naar de huisarts gaat, en vervolgens de bloedtest niet positief uitvalt, de kous af is voor de huisarts en de patiënt geen doorverwijzing geeft naar een MDL arts voor verder onderzoek. Als je dus een ontlastingstest overweegt, hou er dan rekening mee dat je wellicht nooit een officiële diagnose of medische erkenning zult krijgen.

Anti-transglutaminase antilichamen in de ontlasting worden ook gevonden bij mensen die geen coeliakie hebben, maar wel glutensensitief zijn of een intolerantie hebben voor gluten die niet auto-immuun van aard is. 

Coeliakie – gen

Binnenkort meer hierover.

Waarom is Paleo interessant voor coeliakie patiënten?

Binnenkort meer hierover.

Paleo bloggers met coeliakie

Interessante artikelen op het web

Over een aantal onderwerpen die ik in de beginalinea’s heb aangehaald (een gezonde darmflora, SIBO, candida, wat is een lekkende darm, is een glutenvrij dieet voldoende, wat te doen als spijsverteringsklachten blijven aanhouden…. etc), zijn er al hele interessante en uitgebreide artikelen geschreven. Hieronder volgt een selectie:

Interessante boeken

  • Sarah Ballantyne: The Paleo Approach. Reverse autoimmune disease and heal your body.
  • Aglaée Jacob: Digestive Health with REAL food. A practical guide to an anti – inflammatory, low – irritant nutrient-dense diet for IBS & other digestive issues.

Disclaimer

De verstrekte informatie is naar beste weten en zorgvuldigheid samengesteld. Paleofamilie is niet verantwoordelijk voor schade door eventuele onvolkomenheden. De informatie is niet bedoeld als zelfmedicatie / of om er zelf mee te gaan dokteren. Zoek de hulp van een goede orthomoleculaire (KPNI) therapeut en/of arts bij aanhoudende klachten.

Reactie 0 Reacties

AlphaOmega Captcha Classica  –  Enter Security Code
     
 

Jouw gegevens